Làng cổ người Tày ở Thượng Nông
Ngày xuất bản: 09/06/2020 3:33:09 SA

Ở xã Thượng Nông, huyện Na Hang (Tuyên Quang) có một ngôi làng cổ của người Tày với những nếp nhà sàn hàng trăm tuổi, những phong tục tập quán, tín ngưỡng được gìn giữ từ nhiều đời. Ngôi làng mang những nét đẹp đặc trưng riêng, điển hình cho sự hòa hợp với thiên nhiên, chiều sâu văn hóa và con người nơi đây.

Nổi bật nhất trong ngôi làng cổ là những nếp nhà sàn có kiến trúc cổ, được thiết kế rất chặt chẽ, trong đó, gian chính giữa của nhà sàn là gian trang trọng nhất dùng để đặt bàn thờ cúng tổ tiên và tiếp khách; bếp lửa được đặt ở phần cuối gian giữa tạo nên sự ấm cúng cho ngôi nhà. Nhà sàn thường có 5 gian 4 mái hoặc 3 gian 2 mái. Điều đặc biệt là mái nhà ở đây được lợp bằng ngói máng âm dương làm từ đất đỏ, thoáng mát và độ bền cao.

 

Những nếp nhà ở làng cổ được lợp bằng mái ngói âm dương

 

Đông Đa 1 được coi là vùng đất cổ của người Tày còn bởi lẽ người dân vẫn thường kể cho nhau nghe những câu truyện cổ, hát những làn điệu then, cọi và gìn giữ được nhiều phong tục tập quán, nghề truyền thống như: tết Đắp nọi, nghề dệt vải, nấu rượu ngô men lá. Ngôi làng có hơn 100 hộ dân, chủ yếu sống bằng nghề trồng rừng, trồng lúa, chè và chăn nuôi gia súc, gia cầm. Nhờ có sự hỗ trợ của Nhà nước về giống cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật nên nhiều hộ trong thôn đã vươn lên thoát nghèo, đời sống được nâng lên. 100% đường nội thôn, kênh mương nội đồng đã được bê tông hóa, thôn có tuyến đường điện thắp sáng tạo điều kiện thuận lợi cho bà con trong thôn đi lại, giao thương buôn bán. Ông Hoàng Văn Lợi, thôn Đông Đa 1, xã Thượng Nông, cho biết: “Trước đây nhà ở đây được lợp bằng cỏ gianh. Qua thời gian người dân đã biết tự tạo ra mái ngói âm dương được làm bằng đất nung lên để lợp nhà, việc sử dụng loại mái ngói này kết hợp với những câu chuyện từ thời xa xưa đã làm nên sự khác biệt so với những nơi khác, tạo không gian văn hóa cổ kính. Đến nay, đời sống của bà con nơi đây đã dần được thay đổi nhưng những thế hệ như chúng tôi vẫn luôn bảo ban con cháu giữ gìn văn hóa truyền thống đã có từ bao đời nay”.

Với xu thế phát triển của xã hội, những ngôi làng cổ của người Tày đang đứng trước nguy cơ bị mai một, cảnh quan có thể bị phá vỡ bởi những ngôi nhà xây, lợp mái tôn. Hiện nay, xã Thượng Nông đang có định hướng đầu tư xây dựng dịch vụ homestay, xây dựng thương hiệu lúa nếp đặc sản nhằm thu hút khách du lịch đến tham quan và trải nghiệm. Ông Lương Xuân Hướng, Bí thư Đảng ủy xã Thượng Nông, huyện Na Hang cho biết: Để tiếp tục bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của nhân dân xã Thượng Nông, đặc biệt là những nét văn hóa đã có từ lâu đời ở làng cổ người Tày Đảng bộ xã đã đưa việc giữ gìn bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã và là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ 2020-2025. Cụ thể là việc vận động nhân dân giữ gìn không gian văn hóa cổ kính nếp nhà sàn; khôi phục nghề dệt vải, duy trì tổ chức lễ hội giã cốm gắn với định hướng chung của xã góp phần gìn giữ nét văn hóa đặc trưng vừa tạo đà thúc đẩy kinh tế ngày càng phát triển.

Ngôi làng cổ đang thay đổi từng ngày thế nhưng những giá trị truyền thống đáng trân quý mà cha ông để lại vẫn được đồng bào Tày nơi đây gìn giữ để hình thành nên một không gian văn hóa đặc sắc. Nhờ đó, qua bao thăng trầm, ngôi làng cổ vẫn chứng minh được sức hút bởi vẻ đẹp thiên nhiên bình dị, con người chân phương và cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

          Bài, ảnh: Hà Huế

Tâm tình cô gái Na Hang

Về Na Hang quê anh

Giữa rừng Na Hang